Trong phương pháp luận giải quẻ dịch, việc xác định Thiên Can cho từng hào là bước khởi đầu để thiết lập cấu trúc năng lượng của quẻ. Cách thức này gán các yếu tố Thiên Can vào từng hào dựa trên vị trí của quẻ đơn cấu thành nên quẻ kép. Qua đó, người nghiên cứu có thể xác định chính xác sự tương tác sinh khắc và trạng thái vượng suy của các hào khi phân tích thông tin.
Quy tắc an Thiên Can cho sáu hào dựa trên nguyên lý chia quẻ kép thành hai phần là nội quái, tức ba hào dưới từ hào một đến hào ba, và ngoại quái, tức ba hào trên từ hào bốn đến hào sáu. Mỗi quẻ đơn trong Bát Quái khi đóng vai trò là nội quái hoặc ngoại quái sẽ đi kèm với một Thiên Can tương ứng theo quy luật truyền thống. Cách phân bổ này tạo ra sự nhất quán và giúp người luận giải dễ dàng tra cứu trong quá trình thực hành.
Chi tiết quy tắc phối can cho tám quẻ đơn được quy định cụ thể như sau:
- Quẻ Càn: Khi ở nội quái nạp can Giáp, khi ở ngoại quái nạp can Nhâm.
- Quẻ Khôn: Khi ở nội quái nạp can Ất, khi ở ngoại quái nạp can Quý.
- Quẻ Khảm: Cả nội quái và ngoại quái đều nạp can Mậu.
- Quẻ Ly: Cả nội quái và ngoại quái đều nạp can Kỷ.
- Quẻ Cấn: Cả nội quái và ngoại quái đều nạp can Bính.
- Quẻ Đoài: Cả nội quái và ngoại quái đều nạp can Đinh.
- Quẻ Chấn: Cả nội quái và ngoại quái đều nạp can Canh.
- Quẻ Tốn: Cả nội quái và ngoại quái đều nạp can Tân.
Quy trình thực hiện trên một quẻ kép gồm hai bước cụ thể:
- Bước một: Xác định tên của nội quái và ngoại quái của quẻ cần an Thiên Can.
- Bước hai: Áp dụng quy tắc phối can phía trên để gán Thiên Can tương ứng cho từng hào. Ba hào thuộc nội quái sẽ mang Thiên Can của nội quái, ba hào thuộc ngoại quái sẽ mang Thiên Can của ngoại quái.
Ví dụ cụ thể với quẻ Thiên Địa Bĩ: Quẻ Thiên Địa Bĩ có nội quái là Khôn và ngoại quái là Càn. Theo quy tắc phối can, ba hào dưới thuộc quẻ Khôn nằm ở nội quái sẽ được nạp Thiên Can Ất. Ba hào trên thuộc quẻ Càn nằm ở ngoại quái sẽ được nạp Thiên Can Nhâm. Kết quả thu được là hào một, hào hai, hào ba mang can Ất; hào bốn, hào năm, hào sáu mang can Nhâm.
Việc an Thiên Can đóng vai trò nền tảng trong Lục Hào Nạp Giáp để từ đó kết hợp với Địa Chi nhằm suy ra ngũ hành và lục thân của từng hào. Quá trình này giúp hệ thống hóa thông tin trên quẻ, hỗ trợ đắc lực cho việc phân tích sự biến đổi của các yếu tố trong thực tế. Sự kết hợp giữa Can và Chi cho phép người luận giải nhận diện rõ ràng các mối quan hệ sinh khắc khi tìm hiểu về nguyên lý nạp Giáp trong Kinh Dịch để có góc nhìn sâu sắc hơn về sự vận động của quẻ.