Vạn vật loại tượng là một nguyên tắc cốt lõi trong Mai Hoa Dịch Số, giúp người xem chuyển đổi các sự vật, hiện tượng quan sát được thành các quái tượng, từ đó dựng quẻ và giải mã ý nghĩa. Việc này cho phép quá trình luận quẻ Mai Hoa không chỉ dựa trên các con số mà còn kết nối trực tiếp với thế giới xung quanh, làm cho lời đoán trở nên cụ thể và sát thực hơn.
Cơ chế của vạn vật loại tượng là quy nạp mọi thứ trong vũ trụ vào tám quẻ Bát Quái cơ bản (Càn, Đoài, Ly, Chấn, Tốn, Khảm, Cấn, Khôn), mỗi quẻ đại diện cho một nhóm các hình tượng, tính chất và ý nghĩa nhất định. Ví dụ, quẻ Càn tượng trưng cho trời, người cha, sự mạnh mẽ, hình tròn; quẻ Khảm tượng trưng cho nước, nguy hiểm, tai ương, sự chìm đắm; quẻ Ly tượng trưng cho lửa, ánh sáng, văn minh, sự chia lìa. Khi một sự việc xảy ra, hoặc khi có một câu hỏi được đặt ra, những chi tiết liên quan đến thời gian, không gian, âm thanh, màu sắc, hành động hay đặc điểm của sự vật, hiện tượng sẽ được đối chiếu với các loại tượng của Bát Quái.
Quá trình dự đoán bằng tượng số thông qua loại tượng diễn ra theo các bước sau:
- Chuyển hóa từ thực tế: Khi cần lập quẻ Dịch số, người xem sẽ quan sát các yếu tố tại thời điểm đó. Chẳng hạn, một con chim hót líu lo có thể được gán vào tượng Chấn (sấm, động, tiếng vang). Một vật hình tròn, màu vàng có thể gợi liên tưởng đến tượng Càn (trời, vàng, cứng). Những chi tiết này trở thành dữ liệu để tạo nên quẻ thượng, quẻ hạ và hào biến.
- Mở rộng và đào sâu ý nghĩa: Sau khi quẻ được hình thành, việc giải mã quẻ tượng không chỉ dừng lại ở nghĩa đen của quẻ mà còn mở rộng ý nghĩa dựa trên các loại tượng. Nếu quẻ chủ xuất hiện tượng Khôn, nó không chỉ là đất mà còn ám chỉ sự nhu thuận, nuôi dưỡng, quần chúng hoặc một người mẹ, người phụ nữ. Điều này giúp người xem có cái nhìn đa chiều và phong phú hơn về tình huống. Chẳng hạn, nếu một vật rơi vỡ phản ánh biến động nào của quẻ Dịch, loại tượng của vật đó (chất liệu, hình dáng, cách vỡ) sẽ góp phần định hình ý nghĩa của quẻ.
- Liên kết các yếu tố: Vạn vật loại tượng giúp kết nối các phần khác nhau của quẻ với nhau và với bối cảnh thực tế. Nó cho phép người xem không chỉ biết quẻ nói gì mà còn hiểu tại sao quẻ lại nói như vậy, dựa trên các dấu hiệu đã quan sát. Từ đó, các liên hệ về thời gian, địa điểm, con người, sự kiện có thể được xâu chuỗi một cách logic để đưa ra một lời giải đoán toàn diện.
Nhờ vạn vật loại tượng, người xem Mai Hoa Dịch Số có thể chuyển những thông tin rời rạc trong cuộc sống hàng ngày thành một hệ thống ngôn ngữ Dịch Học có ý nghĩa. Qua đó, việc luận quẻ Mai Hoa trở thành một quá trình kết nối sâu sắc giữa trực giác, kiến thức về Dịch lý và sự nhạy bén trong quan sát thế giới hiện thực.