Thời điểm ứng nghiệm trong Kinh Dịch được xác định dựa trên quy luật tương tác sinh khắc và trạng thái suy vượng của ngũ hành giữa các hào với mốc thời gian cụ thể của ngày tháng xem quẻ. Việc đọc mốc thời gian này tuân theo nguyên lý tìm điểm cân bằng, tức là khi các yếu tố bị khuyết thiếu được bổ trợ hoặc khi các mối ràng buộc được giải tỏa để sự việc chính thức xảy ra.
Trong phương pháp luận quẻ Dịch, người luận giải trước hết phải xác định Dụng thần tức là hào đại diện cho sự vật hoặc sự việc đang được hỏi đến. Thời điểm ứng nghiệm thường xoay quanh trạng thái của hào này dưới tác động của nhật thần biểu thị cho ngày xem quẻ và nguyệt kiến biểu thị cho tháng xem quẻ. Khi Dụng thần ở trạng thái tĩnh hoặc rơi vào Tuần không tức là trạng thái địa chi tạm thời không có lực trong vòng mười ngày hiện tại, sự việc sẽ ứng nghiệm vào ngày hoặc tháng trực Không tức là đến đúng ngày có địa chi đó, hoặc ngày tháng xung Không tức là ngày tháng có địa chi xung với hào đó để kích hoạt nó hoạt động trở lại.
Đối với trường hợp Dụng thần bị hợp tức là bị ràng buộc bởi một hào khác hoặc bởi nhật nguyệt, thời điểm xảy ra sự việc thường là ngày hoặc tháng xung khai nhằm phá vỡ liên kết đó để hào tự do hành động. Ngược lại, nếu Dụng thần rơi vào trạng thái suy yếu hoặc bị xung phá do lực tác động đối nghịch, ứng kỳ sẽ rơi vào ngày tháng hợp lại để tiếp thêm năng lượng và tạo sự ổn định cho hào. Các trường hợp hào động cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tiến trình, đòi hỏi người luận quẻ phải tính toán kỹ lưỡng bởi việc xác định sai một đơn vị thời gian cũng có thể khiến dự báo về thời điểm thực tế bị lệch hướng.
Sự khác biệt xuất hiện khi sử dụng phương pháp Mai Hoa Dịch Số, nơi thời gian ứng nghiệm không phụ thuộc nhiều vào địa chi của từng hào đơn lẻ. Người luận giải sẽ tính toán dựa trên tổng số lý của quẻ thượng, quẻ hạ và hào động để quy đổi ra số giờ, số ngày hoặc số tháng cụ thể. Con số này sau đó được đối chiếu với sự vượng suy của Thể quẻ đại diện cho chủ thể và Dụng quẻ đại diện cho sự việc theo các mùa trong năm để xác định sự việc diễn ra nhanh hay chậm. Nếu Thể quẻ được sinh vượng, sự việc thường ứng nghiệm nhanh hơn dự tính, ngược lại nếu Thể quẻ suy vi thì thời gian ứng nghiệm sẽ kéo dài hoặc bị trì hoãn.
Nguyên tắc chung của việc đọc thời điểm ứng nghiệm là tìm kiếm thời điểm mà các mâu thuẫn trong quẻ được giải quyết triệt để, đưa các hào từ trạng thái mất cân bằng hoặc bị kìm hãm trở về thế chủ động phát huy tác dụng thực tế.