Trong hệ thống dịch lý, đặc biệt là phương pháp luận giải quẻ kinh dịch, một quẻ kép luôn được cấu thành từ hai quẻ đơn là Thượng quái (quẻ trên, ngoại quái) và Hạ quái (quẻ dưới, nội quái). Hạ quái đóng vai trò phản ánh phương diện chủ thể, thế giới nội tâm, nền tảng gốc rễ và diễn tiến giai đoạn sau của sự việc đang được xem xét.
Hạ quái đại diện cho phía bên trong, bao gồm bản thân người hỏi quẻ, gia đình, nội bộ doanh nghiệp hoặc những yếu tố nội tại của một vấn đề. Đối lập với Thượng quái vốn tượng trưng cho hoàn cảnh khách quan bên ngoài hoặc những đối tượng tương tác, Hạ quái cho thấy trạng thái thực tế, thực lực và thái độ ứng xử của chủ thể trước hoàn cảnh đó. Khi tiến hành phân tích mối quan hệ sinh khắc giữa hai quẻ đơn này, người luận giải có thể xác định được sự chủ động hay bị động của chủ thể đối với môi trường xung quanh.
Về tiến trình thời gian, Hạ quái thường biểu thị cho giai đoạn sau hoặc kết quả phát triển tiếp theo của vấn đề, trong khi Thượng quái biểu thị cho giai đoạn ban đầu. Sự phân định này giúp người xem nắm bắt được xu hướng chuyển dịch của sự việc từ trạng thái ban đầu sang trạng thái tiếp theo. Sự tương tác lực lượng giữa hai phần của quẻ kép là cơ sở quan trọng khi thực hiện việc luận quẻ Mai Hoa nhằm đưa ra những dự báo về xu hướng phát triển của sự việc trong tương lai.
Ví dụ, khi gặp quẻ Thiên Lôi Vô Vọng với Thượng quái là Càn (Thiên) và Hạ quái là Chấn (Lôi), sự kết hợp này cho thấy nội bộ bên trong đang có sự chuyển động, mong muốn hành động nhanh chóng biểu thị qua quẻ Chấn ở phía dưới, nhưng phải đối mặt với quy luật khách quan, sức ép từ bên ngoài biểu thị qua quẻ Càn ở phía trên. Việc thấu hiểu tính chất của Hạ quái giúp xác định rõ đâu là yếu tố chủ quan có thể kiểm soát và đâu là yếu tố khách quan phải chấp nhận thích nghi. Việc phân tích này giữ vai trò định hình phương thức ứng phó phù hợp cho từng tình huống cụ thể.