Dụng Thần trong Lục Hào là hào đại diện cho đối tượng, con người hoặc sự việc cụ thể mà người gieo quẻ muốn tìm hiểu. Việc xác định đúng Dụng Thần quyết định phần lớn sự chính xác khi luận cát hung quẻ Dịch. Nếu lựa chọn sai đối tượng đại diện, mọi phân tích về sự sinh khắc, suy vượng sau đó đều không mang lại kết quả đúng đắn.
Quy trình lựa chọn Dụng Thần dựa trên việc phân loại câu hỏi và quy chiếu vào hệ thống Lục Thân gồm năm yếu tố mối quan hệ xã hội và tự nhiên. Mỗi Lục Thân mang một nhóm ý nghĩa biểu trưng riêng biệt, tương ứng với các phương diện khác nhau của đời sống.
Lựa chọn Dụng Thần theo phân loại Lục Thân
Hào Thế và hào Ứng đóng vai trò gốc trong việc định vị chủ thể. Hào Thế biểu thị cho bản thân người hỏi quẻ, trong khi hào Ứng đại diện cho đối tác, đối thủ hoặc đối tượng tương tác trực tiếp bên ngoài.
Hào Tử Tôn đại diện cho con cái, học trò, thế hệ trẻ hoặc các loài vật nuôi. Trong các câu hỏi về sức khỏe, hào này biểu thị cho y bác sĩ, thuốc chữa bệnh và phương pháp điều trị. Đây cũng là hào đại diện cho sự bình an, niềm vui và các hoạt động giải trí.
Hào Thê Tài biểu thị cho tiền bạc, tài sản, các nguồn thu nhập hoặc của cải vật chất. Đối với nam giới hỏi về hôn nhân hoặc tình cảm, hào Thê Tài chính là người vợ hoặc người bạn gái.
Hào Quan Quỷ đại diện cho công danh, chức vụ, sự nghiệp và chính quyền. Đối với nữ giới hỏi về tình duyên, hào này đại diện cho người chồng hoặc bạn trai. Ở khía cạnh tiêu cực, hào Quan Quỷ biểu thị cho bệnh tật, tai họa, nỗi lo âu hoặc kẻ xấu gây rối.
Hào Phụ Mẫu biểu thị cho cha mẹ, bề trên, thầy cô hoặc những người có vai trò bảo bọc. Hào này cũng đại diện cho các giấy tờ pháp lý, hợp đồng, trường học, nhà cửa, xe cộ và các phương tiện di chuyển.
Hào Huynh Đệ đại diện cho anh chị em, bạn bè, đồng nghiệp hoặc các đối thủ cạnh tranh trực tiếp. Trong khía cạnh tài lộc, hào này biểu thị cho sự hao hụt, chia sẻ hoặc tranh chấp tài sản.
Giải quyết trường hợp đa Dụng Thần
Khi gieo quẻ, người luận quẻ thường gặp tình huống có từ hai hào trở lên mang cùng một Lục Thân làm Dụng Thần. Lúc này, việc lựa chọn hào đại diện chính xác dựa vào các quy tắc ưu thế cụ thể.
Hào có trạng thái động, tức là hào có sự biến đổi, luôn được ưu tiên chọn làm Dụng Thần vì hào động thể hiện xu hướng phát triển và tác động mạnh mẽ đến sự việc. Nếu không có hào động, hào trì Thế (hào trùng với hào Thế) sẽ được lựa chọn tiếp theo do có sự gắn kết trực tiếp với chủ thể hỏi quẻ. Trong trường hợp các hào đều tĩnh, hào nào nhận được sự sinh trợ mạnh mẽ từ Nhật Kỳ hoặc Nguyệt Kiến sẽ được giữ lại làm Dụng Thần chính, các hào còn lại được xem là hào trợ giúp hoặc biểu thị cho các yếu tố phụ trợ xung quanh.
Cách xử lý khi Dụng Thần không xuất hiện
Nhiều trường hợp quẻ chính hoàn toàn không chứa Lục Thân cần tìm làm Dụng Thần, tình trạng này gọi là khuyết Dụng Thần. Người luận quẻ phải tìm Dụng Thần ẩn dưới các hào của quẻ hiện tại, tức là tìm Phục Thần từ quẻ gốc của cung bát quái tương ứng.
Việc đánh giá Dụng Thần lúc này phụ thuộc vào việc phi thần chi phối phục thần ra sao trong Lục Hào. Nếu Phi Thần (hào lộ diện trên quẻ) sinh trợ hoặc cùng hành với Phục Thần (hào ẩn giấu), Dụng Thần ẩn vẫn có thể phát huy tác dụng khi gặp ngày tháng xung khắc với Phi Thần hoặc sinh trợ cho Phục Thần. Ngược lại, nếu Phi Thần khắc chế mạnh mẽ, Phục Thần sẽ bị kìm hãm và khó mang lại kết quả như mong đợi.
Bên cạnh đó, việc kết hợp đánh giá mối quan hệ tổng hòa giữa hào Thế và hào Ứng giúp người luận quẻ có cái nhìn toàn diện hơn. Việc xác định thế ứng cùng hành có phải luôn hòa hợp hay không sẽ bổ trợ cho việc đánh giá mức độ thuận lợi của sự việc bên cạnh chiều hướng suy vượng của Dụng Thần chính đã chọn.